سرخارگل در طب سنتی

سرخارگل در طب سنتی

سرخارگل گیاهی است چند ساله، با برگ‌های باریک و ساقه‌ای محکم به ارتفاع ۹۰ سانتی‌متر، ساقه‌های گل‌دار آن در انتها فقط به یک گل با گل‌برگ‌های صورتی ختم می‌شود. گیاه تا ارتفاع ۴۰- ۶۰ سانتی متر رشد می‌کندو دارای ساقه‌ی راست، برگ‌های متقابل تخم‌مرغی شکل و یا در انتها نوک تیز  با دندانه‌های متفاوت در لبه‌های آن است. گل‌ها به صورت منفرد و در انتهای ساقه رشد می‌کنند. غنچه‌ها بزرگ و گل‌ها به هر دو صورت شعاعی و صفحه‌ای قرار می‌گیرند. ریشه‌ها نیز عمودی یا افقی رشد می‌نماید. 

سرخارگل در طب سنتی

مشخصات کلی گیاه:

  • گیاه بومی نیمه‌ی غربی شمال آمریکاست. اکیناسه در شرق و مرکز ایالات متحده آمریکا به‌ صورت خودرو می‌روید و در اروپا نیز کاشته می‌شود. اما در سال‌های اخیر در سطوح محدود در ایران کشت شده است.
  • نام عمومی: اکیناشا، سرخارگل
  • نام علمی Echinacea angustifolia:
  • نام خانواده: کاسنی
  • نوع گیاه: بوته
  • قسمت مورد استفاده: ریشه و ریزوم
  • خواص درمانی: ضدعفونی کننده، ضدالتهاب، بازکننده عروق، تقویت کننده سیستم ایمنی
  • طرز مصرف: دم کرده یا جوشانده ملایم
  • توجه: در دوران بارداری و شیردهی نباید استفاده شود.
  • ارتفاع: تا۹۰ سانتی‌متر
  • زمان گل‌دهی:اواسط تابستان
  • گل‌ها: با گلبرگ‌های ارغوانی آویخته یا گسترده در اطراف مرکز گل
  • تکثیر: با تقسیم ریشه در اواخر زمستان یا اوایل بهار
  • نیازها: خاک (در هر نوع خاک باغچه)، آب (در هفته ۳ بار)، نور (آفتاب و سایه) و رطوبت (متوسط(

ترکیبات مهم:
پلی ساکارید ها، فلاونوئیدها، کافئیک اسید، پلی استیلن ها، آلکامیدها و ترکیبات متفرقه هستند.

موارد مصرف مورد تایید سازمان بهداشت جهانی

* تجویزخوراکی ریشه و سرشاخه‌های هوایی گیاه در درمان حمایتی سرماخوردگی وعفونت‌های دستگاه تنفسی  وادراري به دلیل تحریک پاسخ‌های ایمنی

*تجویزموضعی سرشاخه‌های هوایی گیاه برای افزایش بهبودی زخم ودرمان بیماری‌های التهابي پوستی

سرخارگل محرک سیستم دفاعی بدن، ضد التهاب، ضد سرطان، ضد میکروب و عفونت‌های معمولی، ضد عفونت‌های بالای دستگاه تنفس و ضد ویروس است. این گیاه جهت پیشگیری و درمان سرماخوردگی‌های ضعیف تا متوسط و آنفولانزا مناسب است.

پمادهای تهیه شده از آن به طور موقت جهت جلوگیری از خونریزی و ورم نیز مفید است.
اکی ناسین، اسید شیکوریک و اسید کافئیک آن دارای خاصیت ضد ویروس هستند. همچنین ترکیب اکی‌ناکوزید آن ضد میکروب است. ترکیب اکی‌ناسئین و ایزوبوتیل‌آمید آن خاصیت حشره‌کشی دارد.قطره‌های خوراکی آن جهت آرتریت‌روماتوئید بسیار مناسب است. اثر این قطره‌ها حدود نصف کورتیزون و پردنیزون می‌باشد. در پژوهش‌های اخیر اثر ضد قارچ کاندیدا آلبی کنس(نوعی قارچ پوستی و برفک دهان) آن به اثبات رسیده است. در قدیم نیز جهت درمان گزش مار از آن استفاده می‌شده است.قبلا فقط از ریشه‌ی گیاه به عنوان دارویی استفاده می شد، ولی جدیدا از قسمت های هوایی گیاه نیز استفاده می شود. بهترین زمان جمع آوری ریشه گیاه پس از دوره گلدهی آن است. ریشه ها را از درون زمین خارج نموده، شسته، خرد و خشک می‌کنند. سپس آن را پودر کرده و از پودر یا فرآورده‌های دیگر آن نظیر دم‌کرده، تنتور یا عصاره‌ی آن استفاده به عمل می‌آورند.

سایر موارد مصرف (در طب سنتی(

 این گیاه برای درمان عفونت‌های قارچی، عوارض جانبی ناشی از اشعه‌درمانی، آرتریت‌روماتوئید، مسمومیت خونی و مسمومیت غذایی نیز کاربرد دارد.
ریشه و سرشاخه‌های هوایی E. angustifolia علاوه بر مصارف فوق در موارد زیر نیز کاربرد دارند: زخم‌های چرکی، آبسه، تبخال، التهاب بافت پیوندی، زخم، سردرد، اختلالات متابولیکی. در طب سنتی نیز برای سوختگی، تورم غدد لنفاوی، گزیدگی حشرات، اسپاسم معده، سرخک، سوزاک و به عنوان ضد زهر در مارگزیدگی استفاده می‌شود.

موارد منع مصرف

  • در مصرف موضعی: آلرژی نسبت به گیاهان خانواده‌ی کاسنی
  • در مصرف خوراکی: در بیماری‌های خطرناک مثل سل، لکوز، کلاژنوز، مولتیپل اسکلروزیس، ایدز، عفونت های HIV و اختلالات خودایمنی، همچنین افرادی که نسبت به گیاهان خانواده ی کاسنی، آلرژی دارند.

احتیاطات

  • مصرف موضعی و خوراکی گیاه بیش از ۸ هفته توصیه نمی‌شود.
  • زمانی‌که به صورت تزریقی مصرف شود عوارض جانبی کوتاه مدت وابسته به دوز مثل تب، تهوع و استفراغ ممکن است بروز کند.
  • در بیماران دیابتی تجویز فرم تزریقی گیاه باید با احتیاط صورت گیرد.

مصرف در بارداری و شیردهی

  • به دلیل اینکه مطالعات قابل اعتمادی در زمینه‌ی مصرف گیاه در دوران بارداری و شیردهی وجود ندارد، تجویز گیاه در این دوران توصیه نمی‌شود.

مصرف در کودکان

  • مصرف خوراکی فرآورده‌های گیاه در خردسالان توصیه نمی‌شود، مگر اینکه توسط پزشک تجویز شده باشد.

فرآورده‌های دارویی:

بیش از ۴۰۰ فرآورده جهت مشکلات ادراری، آنفولانزا، ضدالتهاب، افزایش قدرت سیستم ایمنی و ضد زخم از این گیاه به اشکال: قرص، کپسول، قطره، شربت و آمپول وجود دارد. به غیر از این اشکال، فرآورده‌های دیگر به صورت عصاره، از جمله عصار‌یه تام به صورت خرد یا پودر شده، عصاره‌ی هیدروالکلی، آبی و یا به شکل یخ‌زده موجود است.

منبع: مجله نیک ونو /شماره 51

 
تگها : طب سنتی , سرخارگل
ارسال نظر
* نام شما:

* ایمیل شما: (محرمانه)

* پیام شما:
رتبه: بد            خوب
کد نمایش داده شده را تایپ نمایید:

تازه سازی
طراحی سایت با مهریاسان