مطالب و مقالات علمی و پژوهشی

طزر تهیه و خواص سکنجبین

سكنجبين به طور كلی از دو قسمت پايه و مواد مؤثره تشكيل شده است و ...

سكنجبين به طور كلی از دو قسمت پايه و مواد مؤثره تشكيل شده است. جزء پايه سكنجبين كه در اصل همان سكنجبين ساده است با استفاده از دو جزء شيرين و ترش ساخته می شود. روش ساخت ساده آن، در منابع مختلف تا حدی متفاوت بيان شده است، ولی معمول ترين روش ساخت چنين است كه ابتدا يك جزء سركه، دو جزء عسل و چهار جزء آب را در يك ظرف ريخته و با حرارت ملايم جوشانده و مرتب كف آن را گرفته تا حجم مايع به يك چهارم يا يك پنجم حجم اوليه برسد و به قوام بيايد. با تغيير نسبت های سركه و عسل انواع متفاوت سكنجبين ساده با خواص متفاوت تهيه می شود. باتوجه به مواد موجود و نسبت آنها می توان انواع مختلفی از سكنجبين ها را توليد كرد . تنوع در این محصول می تواند به علل زير باشد.

تنوع در اجزای پايه 

1) تنوع در مواد تشكيل دهنده اجزای پايه : سكنجبين دارای يك جزء پايه شيرين يا حلو و يك جزء پايه ترش يا حامض است كه مي توان برای بخش ترش، از انواع سركه های انگوری، سركه سيب و ساير سركه ها و يا از تمر هندی، آب ليمو، آب نارنج و غيره استفاده كرد. حتی می توان از يک سركه مانند سركه انگوری با درجات مختلف ترشی، انواع این محصول را تهيه كرد. برای بخش شيرين نيز می توان از عسل، شكر سرخ، شكر سفيد و امثال آن استفاده كرد. با توجه به انتخاب اين اجزا مي توان محصولات متنوع با كاربرد های متفاوت تهيه كرد.

 2) تنوع در نسبت اجزای پايه: عامل ديگر ايجاد تنوع در انواع سكنجبين ها نسبت اجزای ترش و شيرين به كار رفته در تهيه این محصول است كه باعث تغيير در طبيعت نهايی آن و در نتيجه نحوه و شدت اثر درمانی آن می شود.

تنوع در مواد موثر اضافه شده

با افزودن انواع داروهای گياهی به سكنجبين پايه در حين ساخت، انواع متنوعی از این محصول با كاربردهای متفاوت قابل استحصال است. جهت تحقق اين امر قسمت های مختلف گياه مورد نظر به خصوص بذرها و ريشه ها به شيوه های متفاوت، به اجزای پايه سكنجبين اضافه می شوند.

شيوه متداول افزودن اين داروها به سكنجبين پايه بدين ترتيب است كه گياه يا گياهان مورد نظر در مقادير مشخصی از آب و سركه خيسانده و بعد از حدود 12 تا 24 ساعت، جوشانده و صاف می شوند و عصاره حاصل در فرايند توليد محصول مورد نظر استفاده می شود. با توجه به تنوع اجزای اوليه و نسبت های آنها نمونه های متنوعی از سكنجبين قابل تهيه و استفاده است و به استناد برآورد متون مختلف طب سنتی ، 1260 نوع سكنجبين وجود دارد كه در قياس با ساير اشكال دارويی از تنوع بسيار زيادی برخوردار است. چنين تنوعی در این محصول باعث شده كه بتوان آن را برای فصول و مزاج های مختلف در افراد سالم به عنوان نوشيدنی مناسب توصيه كرد و بر اساس نحوه اثر درمانی نيز برای درمان بيماری های مختلف به صورت اختصاصی تجويز كرد.

كاربرد سكنجبين ها در حفظ سلامت (حفظ الصحه)

از ديدگاه حكمای طب سنتی ، سكنجبين به عنوان يک تركيب حافظ صحت شناخته شده است و عمده  منابع طب سنتی بر اين موضوع اتفاق نظر دارند. از ديدگاه منابع مذكور، سكنجبين خصوصاً نوع ساده آن متناسب با همه بدن ها است و عنوان موافق جمیع امزجه بدان داده شده است.

شيخ الرئيس در اين موضوع ضمن تأييد نظر جالينوس كه سكنجبين را از بهترين اشربه می داند، اظهار می دارد بهترين اشربه در همه مزاج ها و سن ها برای حفظ صحت سكنجبين است و مجاری باريک را باز می كند و اجازه نمی دهد كه كيموس غليظ در آن محتبس شود. عقيلی خراسانی يكی از تدابير حفظ تندرستی در فصل بهار را خوردن سكنجبين می داند. محمد بن زكريای رازی هدف استفاده از سكنجبين را به دو علت می داند، يكي رفع تشنگی و ايجاد سردی و ديگر تلطيف مزاج و تقطيع اخلاط و فرونشاندن گرمی و جلای معده به عنوان اموری كه در حفظ صحت انسان نقش مهمی دارند. همچنين وی يكی از مهم ترين عوامل حفظ سلامتی را جلوگيری از بسته شدن رگ ها در بدن می داند.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نه − سه =

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن